vroeger en nu

Evenementen op de Middenvijver Bron Natuurpunt WAL

Evenementen op Middenvijver (Antwerpen LO) Situatieschets In juni 2013 verkreeg evenementenorganisator Docking Station voor twintig jaar een concessie van Waterwegen en Zeekanaal nv. (eigenaar van Middenvijver) om op de Middenvijver (39ha groot woonuitbreidingsgebied, Blancefloerlaan Antwerpen LO) muziekevenementen te organiseren. Het betreft hier concreet Laundry Day (september), Summerfestival (juni). De impact van dergelijke evenementen (zowel voor, tijdens als na) zal zich niet beperken tot de Middenvijver. Ook de aangrenzende beschermde natuurgebieden Het Rot en Blokkersdijk, het St-Annabos en de omwonenden zullen de invloed ervan ondervinden. Bovendien plant de Stad een permanente stadscamping(9ha) in het oosten van de Middenvijver, grenzend aan de bewoning.
Kaart: het centrale (gele) deel is Middenvijver (woonuitbreidingsgebied) waar het Stadsbestuur megafestivals wenst te vergunnen. Het rode stuk is bedoeld als permanente camping. De omringende groene gebieden zijn Natuurgebied. Het blauw deel is bewoning.
 

Probleemstelling en analyse

 
Natuurpunt WAL meent dat grootschalige(muziek)evenementen op Middenvijver directe en indirecte milieu- en geluidsoverlast voor natuur en omwonenden zullen creëren. We sommen hier enkel onze belangrijkste argumenten en bedenkingen inzake natuur op: 
 

1. De geluidsoverlast op Linkeroever ligt nu reeds boven het aanvaardbare:

 het constante geraas van lokaal en doorgaand verkeer, de geluidsoverlast van industrie op rechteroever, petrochemische affakkelinstallaties en zomerse (weekend)muziekfestivals en optochten op linkeren rechteroever zorgen nu reeds voor overlast. 
 

2. De festivals zullen dagelijks 70.000 bezoekers aantrekken. 

Dat is meer dan tweemaal de bevolking van Linkeroever en Zwijndrecht-Burcht. Zo’n massa volk gecombineerd met luide muziek, lichtorgels en vuurwerk (gewenst door de organisator Docking Station), aan de rand van 2 beschermde natuur en op 100m van de bewoning is een bedreiging voor de rust van de omwonenden en de natuur; 
 

3. Middenvijver is een grote open grasvlakte waar sinds jaren zachte recreatie plaatsvindt en loslopende honden oogluikend worden getolereerd. 

Omwille van de evenementen zal het gebied wellicht tijdelijk gedurende verschillende weken geheel of gedeeltelijk afgesloten moeten worden (inzaaien grasmat, graven waterpartijen, opstellen en afbreken, aanleg camping, enz…). De huidige passieve recreatie (wandelen, honden uitlaten, vliegeren, enz…) zal dan noodgedwongen uitwijken naar de beschermde natuurgebieden waar loslopende honden e.d. niet toegelaten zijn omwille van de rust van vogels, dieren en mensen. De Middenvijver (en alle andere open gebieden op LO) betekent bovendien voor kansarme inwoners van gans Antwerpen een zeer nabije recreatieplek: bereikbaar en gratis; 

4. Elke inkrimping van openbare ruimte op Linkeroever is uit den boze.

De mogelijke aanleg van de Oosterweelverbinding, het kappen van het St-Annabos en de werfzone Het Zand, de bouw van de psychiatrische gevangenis aan Burchtse Weel, de realisatie van de Regattawijk, camping Middenvijver, enz.. reduceren de vrije open ruimte enorm. Mocht ook nog Middenvijver tijdelijk geheel of gedeeltelijk worden afgesloten, is dat een stap te ver; 
 

5. Het aan de Middenvijver grenzend natuurgebied Het Rot (Nieuwe Middenvijver) werd heraangelegd ‘om eventuele tijdelijke impact van de bouw van de Oosterweelverbinding op het natuurreservaat Blokkersdijk op te vangen’.

De Vlaamse overheid deed hier immers in 2007 een grote (financiële) investering voor een nieuwe waterplas als uitwijkplaats voor de (verstoorde) avifauna van Blokkersdijk tijdens de werken aan de Oosterweelverbinding. De mega-evenementen zullen de rust in dit ‘compensatiegebied’ echter verstoren. Vraag is hoe Europa hierop zal reageren; 
 

6. Elke verstoring van natuur midden het (vogel)broedseizoen (1 maart-31 juli) is uit den boze. 

Tijdens Summerfestival (einde juni-begin juli) is de broedzorg voor het 1ste of 2de broedsel nog niet van de baan. Maar ook later tijdens Laundry Day (september) zijn er in de omliggende natuurgebieden massa’s (water)vogels (ruiers, trekkers, overwinteraars) aanwezig. Bovendien is er de extra zorg voor de door Europa beschermde vogelsoorten zoals de ‘Blauwborst’ die in Het Rot (Nieuwe Middenvijver) broedt. Het belang van het broedvogelbestand in Het Rot (Nieuwe Middenvijver) wordt geïllustreerd door de broedvogelinventarisatie van 2014 uitgevoerd door Natuurpunt WAL. Deze studie bewijst hoe rijk de ornithologische biodiversiteit in Het Rot nog steeds is. Er broedden 47 soorten waarvan 1 Bijlage I-soort van de Europese Vogelrichtlijn (Witsterblauwborst), 1 zeldzame Rode Lijstsoort (Cetti’s Zanger) en 2 kwetsbare Rode Lijstsoorten (Nachtegaal en Matkop). Het kan wat aantal broedvogelsoorten betreft gemakkelijk de vergelijking doorstaan met het naburige natuurreservaat Blokkersdijk, een Europees Vogelrichtlijngebied, waar in 2013 ‘slechts’ 46 broedvogelsoorten werden vastgesteld; In vergelijking met de inventarisatieperiode 1977 – 1988 werden er in 2014 acht nieuwe soorten aan de lijst toegevoegd: Dodaars, Knobbelzwaan, Nijlgans, Kuifeend, Sperwer, Buizerd, Cetti’s Zanger, en Goudhaantje. Dat brengt het totaal aantal broedvogelsoorten dat ooit op Het Rot broedde op 76.

7. Vogels die verblijven of broeden in de omgeving van Middenvijver (Het Rot, St-Annabos, Vlietbos, Blokkersdijk) of die als voor- of najaartrekker de regio aandoen, maken ook gebruik van de Middenvijver als foerageergebied. 

Vogelsoorten die gebruikmaken van relatief open terreinen (roofvogels, kraaiachtigen, spechten, zangvogels, …) treffen we dan ook vaak aan op de Middenvijver;
 

8. Het Europese Vogelrichtlijngebied Blokkersdijk is met de steun van de Vlaamse Gemeenschap één van de belangrijke watervogelreservaten van Vlaanderen. 

Jaarlijks worden er 160 vogelsoorten vastgesteld. Het is o. a. een vaste halteplaats voor tientallen lepelaars op weg naar het zuiden. Er pleisteren vaak meer dan 2000 watervogels! Er is ernstige impact van de geluidsoverlast op 800m van het reservaat te verwachten; 
 

9. Groenplan Stad Antwerpen (2013)

  •  a. Op 19 april 2013 keurde het college van Antwerpen de 6 analysenota's go. Op 8 november 2013 keurde het college de visienota van het bovenlokaal groenplan goed. Deze vormt de basis voor het uittekenen van de gewenste   groenstructuur. 
  • b. In het Groenplan lezen we: “Er zijn 45 groene plekken in Antwerpen die als ecologisch kerngebied functioneren. Waaronder Het Rot, St-Annabos. Deze kerngebieden vervullen een sleutelrol voor de instandhouding en ontwikkeling van de biodiversiteit in Antwerpen.” We vragen ons of hoe de Stad deze visie kan hard maken als de mega-evenementen op Middenvijver vergund zouden worden; 
 

10. Op 08/08/14 stelt het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) in haar advies op de Passende beoordeling o.a. vast dat: 

  • a. “Kennis over verstoring door geluidsemissie van muziek bij (broed)vogels is nog erg beperkt. Daarom dient het voorzorgsprincipe mee in rekening gebracht te worden”. Het is voor ons niet duidelijk hoe dit ‘voorzorgsprincipe’ concreet kan gerealiseerd worden op basis van zeer beperkt onderzoek; 
 
  • b. “Om de door de Vlaamse regering vastgelegde instandhoudingsdoelstellingen (IHD) voor het Vogelrichtlijngebied Blokkersdijk te behalen, is iedere kwaliteitsverslechtering (incl. tijdelijke verstoring) te voorkomen”. Ook hier vragen wij ons af hoe deze uitspraak te relateren is met de grootschaligheid van de geplande evenementen; 
 

11. De Passende Beoordeling (Mieco-effect bvba; pagina 18) stelt dat “voor bepaalde vogelsoorten (blauwborst, knobbelzwaan, krakeend, kuifeend) het aantal territoria in het natuurreservaat Blokkersdijk niet opgemaakt worden uit jaarverslagen”.

 Dat is opmerkelijk daar Natuurpunt WAL, beheerder van het reservaat, vanaf 1975 tot heden permanent alle (broed)vogels in kaart brengt. De gegevens zijn eenvoudig op te vragen bij de beheerder Natuurpunt WAL of bij de conservator. Alle tellingen en waarnemingen zijn te raadplegen op waarnemingen.be. In diezelfde Passende Beoordeling lezen we (pag. 39, punt 3.3.4): “Aangezien Summerfestival start op het moment dat het broedseizoen op zijn einde loopt, komen we tot de conclusie dat ook betekenisvolle effecten van vuurwerk als gevolg van Summerfestival niet verwacht worden”. Volgens onze waarnemingen loopt het broedseizoen afhankelijk van de vogelsoort en klimaat van 1 maart tot 31 juli; (zie bijlage 2 ‘Broedvogels Blokkersdijk tijdens periode geplande evenementen’). De Passende Beoordeling neemt de gevolgen voor de natuur in het natuurgebied Het Rot niet mee in haar beoordeling. Het is ons niet bekend of er een ‘Natuurtoets’ voor dit gebied werd afgeleverd;