vroeger en nu

Bruggen over de Schelde

Ontwerp Architect Léon Stynen

Bron Ronny De Meyer

De stad Antwerpen heeft in het werk van architect Léon Stynen steeds een voorname plaats ingenomen. Léon Stynen (Antwerpen 1899-1990), woonde, studeerde en doceerde er; het belangrijkste deel van zijn omvangrijke oeuvre vond er (een) plaats.

Rond 1930 geniet Antwerpen extra internationale bekendheid; er wordt een wereldtentoonstelling georganiseerd, internationale wedstrijden voor de oeververbinding en de aanleg van de linker Scheldeoever worden uitgeschreven. Stynen is telkens van de partij. Hij geniet dan reeds internationale erkenning o.m. door de woning Verstrepen te Boom, het casino te Knokke en de Elsdonkresidentie.

Het ontwerp voor de brug maakt Stynen in opdracht van de Duitse constructeur M.A.N. Het wordt een gigantische brug: een staalconstructie 50 meter boven de waterspiegel, met een afstand van 320 meter tussen de pijlers; een pijler in het water voor de linkeroever, de andere op de rechteroever.

Vormelijk is in deze brug op zich weinig van Stynen terug te vinden. De vorm volgt de momentenlijn uit de grafostatische berekening. De brug is eerder een metalen koker, een tunnel op poten. Zowel voor deze brug als voor de tunnel waarvoor Stynen ook een ontwerp maakt, schuilt de kracht van zijn ontwerp in de toegangsgebouwen. Men bereikt de brug (of de tunnel) slechts langs een gebouw waarin zich een spiraalvormige helling bevindt. Opnieuw doet niet de vorm van deze gebouwen op zich ter zake. Kenmerkend voor de benadering van Stynen is dat hij de brug (of de tunnel) met deze gebouwen verankert in de bouwmassa van de bestaande stad op de rechteroever en in deze van de ontworpen stad op de linkeroever. In een van de ontwerpschetsen tekent Stynen een toegangsgebouw te midden van de leegte van de polders; op de andere tekening zijn vanuit een andere invalshoek op de achtergrond de flatgebouwen ingetekend zoals hij ze zal ontwerpen in zijn voorstel voor de aanleg van de linkeroever (IMALSO-wedstrijd 1933).

In het archief van Stynen is een brief bewaard van het stadsbestuur van Antwerpen dat de architect toegang verleent tot de toren van de kathedraal om er foto's en schetsen te maken van de omgeving ten behoeve van dit ontwerp. Dit is geen onbelangrijk detail. Stynen wordt hiermee in de gelegenheid gesteld letterlijk zelf de skyline van Antwerpen te bepalen, te domineren. Op zijn perspectieftekening schrikt hij er dan ook niet voor terug zijn Scheldebrug dwars over de toren van de kathedraal heen te trekken. Niet het utilitaire van een oeververbinding maar het beeld van Antwerpen stond hier voor Stynen ter discussie.