vroeger en nu

Jan Van Brabant

Jan I (Leuven, 1252/54 - Bar-le-Duc, 3 mei 1294) was hertog van Brabant van 1267 tot 1294 en van Limburg van 1288 tot 1294. Jan was een zoon van Hendrik III en Aleidis van Bourgondië. Hij was verder bekend als minnezanger. Jan I van Brabant volgde zijn mentaal gestoorde oudere broer Hendrik IV op, die door zijn moeder-regentes van de troon was geweerd. Hij huwde in 1273 met Margaretha van Dampierre, dochter van de Vlaamse graaf Gwijde van Dampierre. Zijn eerste vrouw, Margaretha, een dochter van Lodewijk IX van Frankrijk, overleed in 1271 na amper één jaar huwelijk in het kraambed. Jan was vader van:

  • Godfried (1273/74 – na 13 september 1283)
  • Jan II van Brabant (1275-1312)
  • Margaretha van Brabant (1276-1311), die in 1292 huwde met keizer Hendrik VII (1275-1313)
  • Maria, die in 1305 huwde met graaf Amadeus V van Savoye (1253-1323)

Hertog Jan I van Brabant staat bekend als krachtig heerser. Al op zijn dertiende wordt hij ingehuldigd als Hertog van Brabant, een gebied veel groter dan de huidige provincie. Vanaf dat moment werkt hij aan de vergroting van zijn macht.

Via huwelijken verbindt hij zijn familie met de Engelse en Franse koningshuizen. Zijn faam stijgt tot grote hoogte na de slag bij Woeringen in 1288 . Zo verkrijgt hij ook Limburg in zijn bezit.

Toch is hij meer dan een listig strateeg. Levensgenieter, minnaar van muziek en schrijver van nog altijd gewaardeerde liefdespoëzie. Hij heeft een hartstocht voor vrouwen en jachtpartijen en is een graag geziene gast aan alle grote hoven.

Hij verongelukt als waaghals tijdens een toernooi, maar leeft voort in de Brabantse verbeelding, tal van liederen en een biermerk. Hertog Jan I: dichter, aristocraat, een middeleeuwse legende.

Meer info:

- Ceunen, Marika (1994), Jan I, Hertog van Brabant: de dichtende en bedichte vorst;
Peeters, Leuven, Tentoonstellingsgids naar aanleiding van de 700ste verjaardag van de dood van hertog Jan I van Brabant ingericht in het historisch stadhuis van Zoutleeuw van 21 mei tot 31 augustus 1994. 
- Boeren, Petrus Cornelis (1946), Een Nederlandse wacht aan de Rijn: Jan de Eerste, Hertog van Brabant; Amsterdam, serie ‘Die grootste van dit volck’.
- Duyse, Florimond van, en Jan I hertog van Brabant (1890),  De liederen van hertog Jan van Brabant , op muziek gebracht door Fl. van Duyse; Gent, Nederlandsch Museum.